Onkelinx: ‘het vertrouwen in de justitie herstellen’

Image

29.8.2003

INTERVIEW . Minister van Justitie Onkelinx hoopt vertrouwen in het gerecht te herstellen
Frustratie over justitie is groot

,,Mijn grootste uitdaging bestaat erin het vertrouwen in de justitie te herstellen. Want de frustraties zijn groot, zowel bij de professionelen als bij de gewone mensen.” De PS-politica Laurette Onkelinx heeft al vele watertjes doorzwommen, maar haar opdracht als minister van Justitie rekent ze tot een van de zwaarste tot nu in haar loopbaan. Met grote, maar ook met vele kleine ingrepen hoopt ze de Belgische justitie op de rails van de modernisering te zetten. ,,We moeten ambitieus zijn, maar terzelfder tijd bescheiden.”

Het interview met minister Onkelinx verloopt in het Frans. De bewindsvrouw verkiest haar moedertaal, omdat het juridische jargon zeer specifieke termen kent. ,,Precies aan die onbegrijpelijke taal”, zegt ze, ,,moet gesleuteld worden”.

Laurette Onkelinx: ,,Ik wil met de korpschefs afspraken maken over een aanbeveling, waarbij aan alle betrokkenen wordt gevraagd een veel eenvoudiger taal te gebruiken. Dat is enorm belangrijk voor het herstel van het vertrouwen in de justitie.”

,,Ik ben zelf tien jaar advocate geweest. En ik ontmoet nog vaak mensen die in contact komen met de justitie. De gewone mensen snappen er niets van. Alleen al die organisatie! Goeie god, zo ingewikkeld. Juristen hebben dat aan de universiteit gestudeerd, maar de gewone mensen niet. De justitie boezemt hen schrik in. Ze voelen zich voor de gek gehouden. Of ze denken: ze bedisselen daar wat onder elkaar, en ik zal er de dupe van zijn. Daarom is een grotere lisibilité van de justitie een van mijn prioriteiten.”

,,De bevoegdheden zitten ook zo versnipperd over rechtbanken. Neem nu alles wat met de familie te maken heeft: zowel de vrederechter, de rechtbank van eerste aanleg als de jeugdrechter krijgen met familiezaken te maken. Die versnippering is vaak historisch gegroeid, maar dat schaadt aan de transparantie van de justitie.”

,,We moeten samen met de magistratuur onderzoeken of we niet tot een meer homogene bevoegdheidsverdeling kunnen komen. Kunnen we bijvoorbeeld niet alle commerciële zaken, ongeacht het bedrag van het geschil, bij de rechtbank van koophandel onderbrengen? In elk geval is beslist dat er een familierechter komt. Dat is een vernieuwing die het werk veel eenvoudiger zal maken, niet alleen voor de professionelen van de justitie maar ook voor de mensen.”

***

Onkelinx start ook een opvallend charmeoffensief naar de magistratuur. Ze vindt dat de rechterlijke macht de afgelopen jaren voldoende is geschoffeerd.

,,We hebben niet meer te maken met een vertrouwenscrisis zoals we die gekend hebben met de affaire-Dutroux (in 1996, met als hoogtepunt de Witte Mars, red.). Maar er leeft nog enorm veel frustratie. Niet alleen bij de ‘professionelen van de justitie’, die zich vragen stellen over hun statuut, de organisatie, de dysfuncties. Maar ook bij de gewone mensen. Zij hebben geen geld om een beroep te doen op de justitie of worden geconfronteerd met een verschrikkelijke achterstand.”

— Op grond van officiële cijfers van het ministerie van Justitie, over de afhandeling van zaken, concludeert de SP.A’er Renaat Landuyt dat de achterstand weer toeneemt, onder meer in Brussel. 

Mijn vriend Renaat zou dat beter niet doen, want de statistieken die hij van het Internet heeft gehaald, geven geen precies beeld over de werkelijke achterstand. Die handelen over zaken die binnenkomen en zaken die buitengaan. En onder de hangende zaken zitten vele dossiers, die de partijen sinds jaren in de koelkast hebben gestopt, onder meer omdat ze een akkoord hebben bereikt.

Bovendien hangt hij daarmee weer het beeld op dat er goeie en slechte rechters zijn. Dat de goeie hier zitten en de slechte daar.

Als we het vertrouwen in de justitie willen herstellen, moeten we in de eerste plaats respect opbrengen voor de magistratuur. Ze verdient dat. Rechters zullen dan ook gemakkelijker kritiek op hun functioneren aanvaarden, en de noodzaak inzien om sommige zaken te veranderen. Die houding zal ik de hele regeerperiode aannemen. Als minister van Justitie zal ik voortdurend in overleg staan met de rechterlijke macht. Dat wil niet zeggen dat we alleen maar zullen praten. Ik zal mijn autoriteit wel uitoefenen als het moet.

— Uw voorganger, Marc Verwilghen, lag van bij zijn aantreden op een ramkoers met de rechterlijke macht. In die situatie wilt u niet verzeilen? 

Ik zal er alles aan doen om niet in een situatie van confrontatie terecht te komen. … (zwijgt)Ja, ik ben tegen mijn gewoonte in zwijgzaam. Als ik het in de vorige regering niet eens was met Marc Verwilghen, heb ik hem dat gezegd, doorgaans in de ministerraad. Dat is mijn werk, als vice-premier. Maar u zal mij nu geen kritiek horen uiten op mijn voorganger. Ik wil opbouwen, en het zal niet gemakkelijk zijn.

— Jos Colpin, woordvoerder bij het Brusselse parket, zegt in De Financieel-Economische Tijd dat de Vlaamse magistraten wantrouwig tegenover u staan, omdat de PS de vorige regeerperiode vele projecten van minister Verwilghen heeft tegengehouden?

Hij zal wel zien. Ik lever daar geen commentaar op. Ik heb er geen zin in aanvallen te lanceren tegen deze of gene. Ik verkies de sereniteit.

— De gerechtelijke achterstand is toch een reëel probleem. 

De achterstand is een zeer reëel probleem. Toen ik hier op het departement aankwam, vroeg ik — misschien naïef — wat de gerechtelijke achterstand is in elk arrondissement. Bij de strafrechtbanken, de burgerlijke rechtbanken… Opdat ik alles eens kon vergelijken. Wel, dat gaat niet, omdat die statistieken niet bestaan. Ik heb mijn administratie gezegd dat ik die statistieken wil, dat is evident.

Er zijn grote en kleine ingrepen die de gerechtelijke achterstand kunnen wegwerken. Wat in ieder geval zal helpen, is de aanleg van een wervingsreserve, zodat het niet meer zo lang duurt om een gepensioneerde rechter te vervangen.

Er komt ook een meting van de werklast van elke rechter. Ik heb al een offerte uitgeschreven. Tegen december verwacht ik de antwoorden van bedrijven die die werklastmeting zullen uitvoeren, samen met de professionelen van de justitie. We zullen beginnen bij de parketten. Het opzet is te onderzoeken waarin het werk van een magistraat bestaat en of we dat werk niet beter kunnen verdelen.

— Volgens vele waarnemers zal gauw blijken dat er een groot verschil in werkcultuur bestaat tussen Nederlandstalige en Franstalige rechters. Dat Vlaamse rechters harder werken. 

(afgemeten) Ik denk dat we verschillen zullen zien tussen magistraten, punt aan de lijn. Alles hangt af van de complexiteit van de zaak waarmee een rechter bezig is. We moeten appelen met appelen vergelijken. Voilá.

— U blijft vast van plan een rechtsbijstandsverzekering in te voeren? 

Ja, dat is een stokpaardje. Het gaat, net als bij de rechtshulp (zie blz. 1) , om een grotere toegang tot het gerecht. Als minister van Gelijke Kansen heb ik nog tijdens de vorige regeerperiode met de Nederlandstalige en Franstalige balies afgesproken dat ze tegen maart 2004 een rapport indienen over een ‘mutualisering’ van de justitie.

We weten dat vele personen met een middelmatig inkomen geen beroep doen op de justitie, of een procedure beginnen en afhaken omdat een proces te duur is. Dat is niet aanvaardbaar. Justitie is een publieke dienstverlening, iedereen heeft er recht op. Het idee is via bijdragen een rechtsbijstandsverzekering op te zetten, naar het voorbeeld van de ziekteverzekering. De advocaten staan er positief tegenover, maar het is te vroeg te zeggen in welke richting het gaat: verloopt de verzekering via de ziekenfondsen of via verzekeringsmaatschappijen? Komen er verplichte bijdragen, of vrijwillige?

— De verzekeringsmaatschappijen twijfelen openlijk aan de haalbaarheid van dit plan? 

Weet ik, maar als we niets doen, aanvaard je de huidige situatie als een voldongen feit. En daar leg ik me niet bij neer. Dezelfde sceptische geluiden hebben we gehoord bij de veralgemeende invoering van de ziekteverzekering. Het zal niet eenvoudig zijn, maar het is niet omdat het moeilijk is, dat we niets moeten doen.

— Het gevaar bestaat dat er een nieuwe toevloed rechtszaken ontstaat, met nieuwe gerechtelijke achterstand tot gevolg. 

Ik heb dat argument ook gehoord van enkele justitie-experts. En het doet me verstijven. Want wat betekent dit? Dat men aanvaardt dat mensen bij gebrek aan financiële middelen, geen beroep kunnen doen op de justitie. Terwijl anderen, met geld, wel een beroep kunnen doen op de justitie. Dat is onaanvaardbaar.

— Waarom heeft de PS haar veto gesteld tegen het wetsontwerp over het jeugdstrafrecht van Marc Verwilghen? 

(heftig) Zal ik u zeggen waarom ik een resoluut tegenstander van dat wetsontwerp ben? Omdat het de beschermingsgedachte van ons jeugdrecht in de vuilbak gooit. Meneer Maes (auteur van het jeugdsanctierecht van Verwilghen, red.) gooide het kind met het badwater weg.

Ons beschermingsmodel werkt in negentig procent van de gevallen. Waarom zouden we het dan weggooien? We moeten wel realistisch zijn: voor enkelen, de multirecidivisten, zetten pedagogische maatregelen geen zoden meer aan de dijk. Die jonge delinquenten moeten gestraft worden, maar ook zij moeten begeleid worden. In het regeerakkoord hebben we de beschermingsgedachte verzoend met bestraffing.

— Wat vindt u ervan dat Renaat Landuyt zich opwerpt als een schaduwminister van Justitie. 

Ach, iedereen doet dat tegenwoordig. Ook de groenen hebben een schaduwkabinet opgericht. Ik denk dat elke regeringspartner nauwlettend zal toezien wat de andere partners op hun respectievelijke departementen uitvoeren.

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DST29082003_002

Advertisements

Tags: , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: